Fryderyk do panów rady: donosi o śmierci króla Olbrachta, zaprasza ich do Krakowa dla objęcia zarządu, dokąd sam przybędzie po naradzie z panami wielkopolskimi i po przyłączeniu się do pochodu pogrzebowego.
Źródło: Dwie kopje z Tomic.: 1. P. 126—7 i 2. R. 114—115. — 3. T. N. 24, 401—2 ex 2. Reg. Gołębiowski III 452 uw. 1. ex 3.
Fridericus cardinalis consiliariis regni Poloniae.
Magnifice domine, amice noster dilecte! Ante biduum scripserant nobis domini
consiliarii Regni, qui in Prussia sunt,
de gravissima aegritudine sermi olim domini
nostri, tamen de extremo fine vitae eius nihil significaverant, tantummodo
vocabant nos, ut illuc accurreremus. Scripsissemus hanc ipsam novitatem iam
tunc V. Mciae, sed voluimus expectare, ut
aliquid certius illi significaremus. Nunc itaque hora vesperorum
intelleximus, ipsum dominum nostrum diem clausisse extremum[page_1-1]. Qui nunctius, sicut debuit, affecit nos dolore
gravissimo, quem tamen, prout possumus et decet, conamur aequo animo
tollerare et affectus nostros conformare divinae voluntati.
Et quoniam sub huiusmodi casibus Respublica, orbata suo rectore, solet
gravius periclitari, nos huc advocamus vicinos dominos consiliarios,
consulturi cum eisdem. ut provideamus defensioni et tranquillitati harum
terrarum. Et his peractis cum consilio eorundem dominorum, properare
intendimus obviam funeri et sine mora cum eodem Cracoviam
advenire. V. quoque Mciam summopere rogamus, ut
hoc tempore, tam turbulento et periculoso, descendat Cracoviam et cum
aliis dominis consiliariis istarum regionum, quibus nos scripsimus, ut
similiter Cracoviam se
conferrent, consulere velitis, quomodo partes Russiae et
confinia istarum partium Regni in debita defensione constituantur, tum
domesticae quoque tumultuationes, si quae essent, sopiantur, et de ceteris,
quae necessaria erunt, communi consilio provideatis. Pecuniae vero, si quae
ad talia procuranda interim, quoad simul conveniamus, necessariae erunt, V.
Mcia cum ipsis dominis cooperetur, ut alicubi
mutuo inveniri possint, quae deinde ex publico sine
omni dubio cum gratia repellentur. Haec V. Mciam
pro eo amore et fide, qua semper fuit erga Rempublicam, scimus et diligenter
et amanter facturam.
Ceterum obversatur nobis in animo, in quo sit moerore constituta reginalis Mtas; ideoque V. Mciam
summopere rogamus, verbis et auctoritate, qua melius potest et intelligit,
illam consolari assidue velit; tum autem haec, quae facienda pro Republica
erunt, imprimis eiusdem Mtis consilio cum aliis
dominis regat et disponat. Quae valeat feliciter et nos diligat. Datum...[page_2-1]
Fryderyk, kardynał, do doradców Królestwa Polskiego.
Wielmożny panie, nasz umiłowany przyjacielu! Przed dwoma dniami napisali do nas panowie doradcy Królestwa, którzy przebywają w Prusach, o najcięższej chorobie najjaśniejszego niegdyś pana naszego, jednakże o ostatecznym końcu jego życia nic nie donieśli, a jedynie wzywali nas, abyśmy tam pośpieszyli. Napisalibyśmy o tej nowinie już wtedy Waszej Wielmożności, lecz chcieliśmy zaczekać, aby donieść o czymś pewniejszym. Teraz oto w godzinie nieszporów dowiedzieliśmy się, że sam pan nasz zakończył swoje dni. Ta nowina, jak to być powinno, napełniła nas najgłębszym bólem, który jednak, na ile potrafimy i jak przystoi, staramy się znosić ze spokojnym umysłem i podporządkować nasze uczucia woli Bożej.
A ponieważ w takich przypadkach Rzeczpospolita, pozbawiona swego rządcy, zwykła być narażona na poważniejsze niebezpieczeństwa, wzywamy tutaj okolicznych panów doradców, aby się z nimi naradzić, w celu zapewnienia obrony i spokoju tych ziem. Po załatwieniu tych spraw, za radą tychże panów, zamierzamy wyruszyć naprzeciw orszakowi pogrzebowemu i bez zwłoki wraz z nim przybyć do Krakowa. Waszą Wielmożność również usilnie prosimy, aby w tym czasie, tak burzliwym i niebezpiecznym, udał się do Krakowa i wraz z innymi panami doradcami z tamtych stron, do których napisaliśmy, aby podobnie udali się do Krakowa, zechciał naradzić się, w jaki sposób ziemie ruskie i pogranicza tamtych części Królestwa mają zostać postawione w należytej obronie, a także aby ewentualne niepokoje wewnętrzne, jeśli by takie wystąpiły, zostały zażegnane, oraz abyście wspólną radą zadbali o inne niezbędne sprawy. Co do pieniędzy, jeśli jakieś będą w międzyczasie potrzebne na załatwienie tych spraw, zanim się razem spotkamy, niech Wasza Wielmożność współdziała z tymiż panami, aby można je było gdzieś pożyczyć, a które następnie ze skarbu publicznego bez wątpienia z wdzięcznością zostaną zwrócone. Wiemy, że Wasza Wielmożność, z racji miłości i wierności, jaką zawsze żywił wobec Rzeczypospolitej, uczyni to gorliwie i z oddaniem.
Ponadto mamy na uwadze, w jakim smutku pogrążona jest Jej Królewska Mość; dlatego usilnie prosimy Waszą Wielmożność, aby słowami i powagą, jak najlepiej potrafi i rozumie, zechciał ją nieustannie pocieszać; następnie zaś, aby to, co należy uczynić dla Rzeczypospolitej, kierował i zarządzał przede wszystkim za radą Jej Królewskiej Mości wraz z innymi panami. Obyś cieszył się dobrym zdrowiem i darzył nas miłością. Dano...